Detalj Jesus og Mariabarnet, St. Olav domkyrkje, Oslo

(Første gong på trykk i St. Olav kirkeblad, nr. 2/2017)
Det er tida for glede og fryd. Kristus har stått opp frå dei døde, me jublar og prisar Gud. Men går me nærare påskedramaet, let me frelsesmysteriet synke endå djupare inn i oss, då nærmar me oss eit språk der ord ikkje strekk til. Då møter me det ordlause utrykket i tårenes landskap.

I vår inviterte biskop Bernt Eidsvig ein stor del av prestestanden til heildagsseminar i bispegarden. Eg var med i ei slik samling med over ti prestar, der me delte erfaringar og fekk informasjon om tilhøva i bispedømet. Mellom ei av øktene gjekk eg ganske tilfeldig inn i St. Olav domkyrkje, der eg fekk eit stille pusterom saman med nokre andre bedande som benka seg framom Maria og Jesus-barnet som ho held på armen. Eg vart med eitt gripen av desse to, som sit så stillferdig, så tolmodige, og eg festa meg ved blikket til Kristus. Han sat med krone, og handa lyft til signing, som teikn på den sigeren me er lova ved hans død og oppstode. Men andletet strålte ikkje av glede eller siger. Han såg på meg med medkjensle og miskunn, og med sorg over all lidinga som rammar den skapnaden som var meint for djup og heilag lukke. Og eg spurte meg sjølv: Kva plass har tårene i Jesu eige liv? Og korleis møter eg min Frelsars tårer? Å sjå inn i dette landskapet no i påsketida treng ikkje legge ein dempar på påskefesten. Det kan tvert i mot ta oss djupare inn i mysteriet.
Evangelistane skildrar nokre konkrete episodar: Jesus gret for Lasarus. Jesus gret for kvinnene i Jerusalem. I tillegg ligg gråten mellom linjene i Getsemane, i Jesu eksistensielle kamp før lidinga og korset. Desse episodane som evangelistane skildrar frå Jesu liv seier på forskjellig vis noko om Jesu indre vesen og skjulte djupn.
Jesus gret for sine vener. Det er noko opprivande i fortellinga om Lasarus som døyr, og Marta og Maria som naudar Jesus til å kome. Det er drama. Lasarus har vore død i fire dagar. Familie og vener er djupt inne i sorga. Det som ikkje skulle skje, har skjedd. Jesus ser. Jesus høyrer. Jesus gret. Herren er ikkje fjern eller fråverande. Ikkje i Lasarus sitt liv. Ikkje i mitt liv. Gud viser med kva blikk han ser oss. Han tek våre liv på alvor. Kristi venskap er ikkje ein metafor eller tørr teologi. Denne venskapen er smidd av personleg kjærleik. Kan du hugse sist du gret for ein ven? Ein slektning? Eller minnest du når nokon gret framfor deg? Delte du tårene? Tårene vever oss saman, opnar for tillit, varme, tryggleik. Dei knyter oss saman. Og slik me er bundne til kvarandre gjennom djupe venskapsband, slik gjer Gud seg til eitt med oss, fylt med miskunn og djup omsorg, og lengt etter ekte venskap og nærleik. Det er slike tårer Jesus feller framfor grava til Lasarus. Han lengtar. Han ber. Han kallar.
Når Jesus kjem ridande inn i Jerusalem er det ei anna naud som tynger han. Han møter det blinde folket som ikkje forstår. Som endå ikkje har opna seg for mysteriet at Gud er midt i blant dei. I tre år har Herren gått som ein framand blant sine eigne. No let han endeleg tårene få flyte fritt. «Hadde du berre på denne dagen skjøna, du òg, kva som tener til fred!» Tårer av einsemd. Tårer av sorg. Tek eg inn over meg Guds fortviling? Ser eg alvoret i misjonsoppdraget? Er eg open for Guds nyskapande vilje i livet mitt?
Jesus gret for sine vener. Jesus gret for menneske som ikkje trur. Men i Getsemane er det han sjølv det gjeld. Han fell på kne, knust av angst over krossvegen som ventar. Han kastar seg mot Faderen, gjev seg over, let gråten reinse blikket, hjarta, viljen. Slik gjer Herren seg til eitt med alle som kjempar med djup angst, med alle som vert ramma av ulykke og sjukdom, med alle ligg for døden. Ingen er åleine i dødens time. Jesus møter oss også der. For Herren har sjølv vore der.
Desse hendingane skriv seg inn i eit større bilete. Påskefeiringa er ikkje lettvint feiring og overflatisk jubel. Ho grip inn i djupet av oss, og i djupet av Gud, så djupt som berre gråten kan uttrykke det. Jesu tårer er sannferdige, for han er heil i si ferd. Dei vitnar på ordlaust vis om Guds eigen naud for sin skapnad, og hans djupe lengt etter full foreining med oss menneske som han har lagt ned så mykje av seg sjølv i. Dei vitnar om sorg over menneskeleg vilje som vender seg frå sin skapar. Og dei vitnar om livsvilje, og truskap gjennom smerte og prøvelsar, der overgjeving leier til fridom. Kristi offer på korset, og alle tårene som Herren feller på den vegen, vert vår forløysing. Det er Guds kjærleiks språk, han som gav oss tårene som gåve for at me skal kunne uttrykke dét i djupet av oss som me ikkje kan sei med ord.
Dei første apostlane fekk erfare Jesu grensesprengande kjærleik då Herren openberra seg for dei etter at han hadde stått opp frå dei døde. Peter, som sjølv hadde felt sine bitre tårer etter å ha fornekta Jesus, møter han på stranda, og Jesus spør han: «Simon, son til Johannes, elskar du meg?» Tre gonger krev Jesus svar. Peter vert sorgfull, men svarar trufast: «Du veit eg har deg kjær.» Peter får misjonsoppdraget for kyrkja, og Jesus seier til sist: «Følg meg». Der, medan Jesus og Peter går for seg sjølv langsmed stranda, der trur eg Peter brast i gråt. Og Jesus let kan hende sine eigne tårer strøyme fritt saman med sin læresvein. Med brennande hjarte femner han Peter, han som fornekta og rømde, svikta og sank. Peter møter på ny Jesu blikk, ikkje ved eit hanegal, men forsona på ei strand, fylt av freden som spring ut av einskapen ved Heilaganden.
Dette er starten på kyrkja sitt liv, der mysteriet og gleda gjer augo blanke og opnar hjarta. Der Gud og menneske flyt saman i Kristus. Einskap i liding og i glede, der ingenting kan skilje oss frå Kristi kjærleik, men der sanninga set oss fri. Fri til å elske, fri til å tru. Slik veks me nærare vår Herre og kvarandre, ført ved handa av «Anden som sjølv går i forbøn for oss med sukk utan ord.» (Rom. 8, 26)
Advertisements