Foto: br Haavar S. ©P

Foto: br Haavar S. ©P

Påskemidnattsmesse, Sankt Dominikus kloster 20. mars 2016

I natt står Jesus Kristus opp frå dei døde, og me lever hans oppstode på liturgisk vis, slik kyrkja eigentleg alltid gjer. Gjennom heile året feirar kyrkja påske. Kvar sundagsmesse, ja kvar ei kvardagsmesse er påskefest. Men alle messer, all eukaristi –takkseiing- peikar fram mot, og har sitt utspring i natta i natt, den store høgtida der me kjem tettast på Herrens liding, død og oppstode.

I natt deler me undringa til kvinnene ved grava. Dei kjem tidleg om morgonen den fyrste dagen i veka, men finn ikkje Herren. «Kvifor leitar de etter den levande mellom dei døde?» spør englane. Kan hende skulle englane sagt: Kvifor leitar de etter den levande blant dei levande? For livet Kristus ber i seg ved oppstoda er meir enn ei tilbakeføring til det jordiske liv.

Den oppstadne Kristus ber i seg det evige livet, og evig vennskap med Gud. Thomas Aquinas kallar tilveret etter oppstoda for ein udødeleg og Gud-liknande tilstand (Tertia part, spm. 55, art 2). Og det er ein tilstand me får del i. Ved dåpen og trua vert me forvandla. Me trosser døden i dåpen og fyllest av evig liv. Me vert merkte med Heilaganden innsegl, og me ser verda med trua sitt auge. Dermed ser me både skapningen og skaparen, frelsaren og alle dei sjeler som Herren byr si frelse. Det er grunn til å glede seg over dette forklarte blikket i kveld.

Jakob Sande skildrar denne forvandlinga i eit dikt kalla Då Gud held fest i Fjaler. Sande ligg utpå fjorden med båten sin og pilkar i kveldsljoset. Med eitt vert alt omskapt, og alt han ser vert fylt av himmelsk glans. Skur og naust vert til kuplar og spir, og så får han med eitt dette store synet å sjå:

Då såg eg kometen komme, han kom som ein storm frå sør,
og drog over himmelkvelven sitt blodraude ris av glør.
Velsigna, og høgt forbanna han sigla sin kurs mot nord,
til berre ein gyllen avglans låg att over fjell og fjord. 

Det er ein underleg komet som lyser i natt, han som kjem frå sør, og slår ned i nord; nord som er ein metafor for dødsriket. I den klassiske klosterariktekturen er nord alltid dødens side. Me ser det her i kyrkja vår, som følger den eldgamle tradisjonen: alteret vendt mot aust, der Kristus, verdas ljos står opp, vindauga vendte mot den livgivande varmen frå sør, medan nordveggen er tett. Det var på nordsida av kyrkja at kyrkjegarden pla ligge, skuggelandet. Men Kristus, han slår ned i dødsriket, med sitt blodraude ris av glør. Der ljoset breier seg, ikkje som ei øydeleggande kraft som spreier død, men som eit levande ljos som gjev liv. Drysset av Kristi himmelljos omskapar vårt tilvere og lyfter oss inn i det heilage. Sande seier det på sin måte:

Fargen i sjøen skifte frå blodraud til silkeblå,
og småfisk kring ripa leika med gylte kruner på.

Ja, kjære kristne. Her sit me, med gylte kroner på, lyfte til kongeverd, eit presteskap med profetiske gåver, og med miskunns segl teikna over vår panne. Me er levande vitne om Guds nåde, og når utsendingsorda lyder i natt er det med eit oppdrag: Gå ut med fred til denne verda. Me skal la andre sjå det me har sett. Me skal la andre nyte godt av dei bøner me har bedt. Me er ikkje bunde av denne verda. Gud let oss sjå lengre, djupare, meir inderleg, slik Jakob Sande skildrar sine sambygningar i sin visjon:

Då var det eg høyrde songen frå slippen på Salbu strand,
og ut gjenom stengde portar kom syndarar hand i hand.
Med hammar og tong dei helsa eitkvart som dei såg i sky,
– eg trur at dei såg mot Staden, Jerusalem, Herrens by.

Ut gjennom stengde portar kom syndarar hand i hand. Kan me få større håp enn livet i Kristus? Synda og døden må vike i natt, Det er frelse. Det er fest. Guds rike er her, midt i blant oss. Lat oss difor, med blikket på Herren rette våre bøner til han som høyrer før me bed, og gå til kjærleiksmåltidet der Herren gjev seg sjølv som næring.

 

 

 

Då Gud held fest i Fjaler

Eg skal ikkje gløyme kvelden, augustikvelden, du veit,
eg låg utmed stranda og pilka den stunda då fisken beit.
I vest stod ei diger kveldsol og lutte mot himmelrand,
men det var ei jordisk kveldsol som skein på ei jordisk strand.

Då var det som alt vart omskapt, eg merka det litt i senn.
Eg var som Johannes på Patmos, Patmos i Bibelen.
Former og farger skifte på strender og firmament,
det som var kjent, vart ukjent, og det som var ukjent, kjent.

Eg såg meg ikring, forbina, og vende meg fyrst mot aust,
der tempel imot meg lyste istadenfor gamle naust.
Og høgt over spir og kuplar slo regnbogen opp sin krans
mot veldige, ville snøfjell, lauga i måneglans.

Då såg eg kometen komme, han kom som ein storm frå sør,
og drog over himmelkvelven sitt blodraude ris av glør.
Velsigna, og høgt forbanna han sigla sin kurs mot nord,
til berre ein gyllen avglans låg att over fjell og fjord.

Fargen i sjøen skifte frå blodraud til silkeblå,
og småfisk kring ripa leika med gylte kruner på.
– Botten på femti famnar låg som eit eventyr
med skimt gjenom myrk koralskog av storfisk og fabeldyr.

Fjøra med fuglelivet og skogen i lia der
låg omskapt for augo mine, og kom meg med eitt so nær.
I staden for tjeld og hegre steig ibis og pelikan,
og palmer og seder susa der før det stod bjørk og gran.

Då var det eg høyrde songen frå slippen på Salbu strand,
og ut gjenom stengde portar kom syndarar hand i hand.
Med hammar og tong dei helsa eitkvart som dei såg i sky,
– eg trur at dei såg mot Staden, Jerusalem, Herrens by.

Eg skal ikkje gløyme kvelden, det var ein augustikveld,
Vårherre heldt fest for folket i Fjaler prestegjeld,
– Bergens stift, som det heitte, – Ytre Sunnfjord provsti.
Gud unne oss alle nåden når timen vår er forbi.

(Jakob Sande – Dagsett 10. august 1954)

Advertisements