Samtalen: Odd Nordstoga

 
Tekst: bror Haavar Simon Nilsen Foto: Trygve Indrelid
 

Foto: Trygve Indrelid

Foto: Trygve Indrelid


Fyrst på trykk i Syn og Segn 2/2015
 

Odd Nordstoga går dit teksten peikar.

Der songane blir som ein hemmeleg veg.


 
– Altså, eg har hatt ein ambisjon om å skjere litt igjennom den litt stereotype journalistikken, og kome litt nærare innpå deg. Du har kan hende sakna det sjølv?
– Nei, nja, eh … Om eg skal vere heilt ærleg, så har eg av og til blitt litt letta i møte med pressa, som ofte er litt overflatisk. Dermed blir eg ikkje avslørt. For det er lett å avsløre folk, det er lett å avsløre meg.

– Kva er det du vil ha for deg sjølv, då?
– Eg var med i eit program på NRK i vinter som heitte «Hvem tror du at du er?», og som handlar om å gå i fotspora til forfedrane våre. Det var veldig interessant å vere med, men det var òg bra at det stoppa der det stoppa – at me ikkje gjekk vidare inn i familiehistoria. Familiehistorie er interessant, spennande, men ein kjem samstundes tett på. Kanskje vel tett? Eg skreiv ein låt etterpå, som heiter «Hemmelegheit».

Eg har ein hemmelegheit som ingen veit
Den tek eg med meg når eg går
Og på min gravstein skal der ikkje stå
noko hint av noko slag så du forstår

– Grunnen til at vi heng saman som familie og vener og samfunn, er kanskje at vi har nokre hemmelegheiter. Noko høyrer òg til under dyna, for å bruke eit slikt uttrykk.

For det er lett å avsløre folk, det er lett å avsløre meg.

– Apropos hemmelegheiter: Vi lever jo i ei tid med mykje openheit, i eit samfunn der så å seie alle eksponerer seg, og særleg på sosiale medium. Bør vi bli flinkare til å halde att? Spare på hemmelegheitene?
– Vel, det er eit utleveringstyranni der ute, i alle fall. Og tårer, kjensler og, ja, la oss kalle det krenkekortet. Dei er alle sleipe og ulne våpen som eg absolutt vil meine har altfor stor betyding i så vel politikk som underhaldning. Når det gjeld Facebook, så kan ein vel seie at det er den nye mjølkerampa eller bytorget om du vil. Eg synest i grunnen at det er heilt greitt. Men det er jo eit tankekors at kvar person i dag har sin eigen promoteringskanal på nettet. Det er noko parodisk over det.

– Men familien er interessant, seier du. Kva tenkjer du om familieband?
– Familie for meg er ambivalent. Det er komplisert og fint på same tid. Familien er jo i stor grad ein del av deg, heile tida. Eg vaks opp på gard, med heile familien rundt tunet. Det var storfamilien som ramma inn oppvekståra mine. Grandonklar og grandtanter i nærleiken. Det var trygt og føreseieleg, tette band. Ein hjelpte kvarandre og samarbeidde. Eit eksempel er grandonklane mine som bytte hus. Han eine kunne ikkje lenger drive garden, og då berre svitsja dei, liksom. Det seier noko om kor nære dei var, og kor lite dei brydde seg med pengar og dei kreftene som fylgjer. Det seier noko om korleis folk levde. Det sit i, det.

– Og kva er komplisert?
– Barndomen min var ikkje komplisert i det heile. Men familie: Det er jo komplisert. Berre det å pakke seg ut på skitur i påska med tre familiar og bestemor og bilar og primusar og klister og anorakkar og finne ut kor ein skal kunne bli einige om å gå. Det er jo ei øving i å vere sosialt smidig. Det er i grunnen det umoglege sin kunst. Særleg fordi heile poenget er at ein skal kose seg i lag.

– Kva betyr din eigen familie for deg, då?
– Mykje. Dei er veldig viktige for meg. Og det har eg og kjerringa mi bestemt oss for: Familiane våre er noko me prioriterer. Ein må jo ikkje for kvar ein pris reise til Syden. Me reiser gjerne heim på ferie, og søker kontakt med slektningane. Når ein får sin eigen familie, er det plutseleg så mange andre å ta omsyn til, og det går ikkje lenger automatikk i å reise heim no og då, eller å ha like intens kontakt med opphavet som tidlegare. Difor må ein ta val, planlegge for å kome saman. Og når det knip og ein treng nokon, ja, då er det familien ein har og som ein tyr seg til. Og den trygge velferdsstaten, sjølvsagt. Men familien er trass alt viktigast. I alle fall for meg.

Familien er trass alt viktigast. I alle fall for meg.

– Kan du beskrive ein heimedag med familien, ein laurdag eller ein sundag når du ikkje er på turné eller konsert? Kva gjer de?
– Ein laurdag heime hjå oss er at dei minste stiltrar seg ned til fjernsynsapparatet i halv ni-tida. Så kjem me til etter kvart. Så er det å finne på eit prosjekt av eit slag i hus eller hage. Kanskje snik eg meg opp på kontoret mitt ei stund. Ofte er det vel klesvask og slike ting som føregår utan at eg er nemneverdig involvert … Litt krangling og mekling er vel ikkje uvanleg. Så er det graut til lunsj. Om det er laurdag, så har vi alltid noko godt til middag. Ein slags fest er det vel, med eller utan gjester. I dei siste par åra har me også segla inn i målgruppa for NRKs familieunderhaldning. Og det vil eg seie: Alle forsøk på å vengeklippe NRK er eit steg mot eit flatare, kjedelegare og dummare samfunn.

– Og dette er noko som skin gjennom i tekstane dine òg?
– Ja, det er eg ganske sikker på. No er det ikkje slik at eg er meir hjarteleg og glad enn andre. Kanskje heller motsett, meir reservert, vil eg seie. Kan hende er det litt kulturelt nedervt. Eg går ikkje rundt og seier at «eg er glad i deg» og slikt. Ein samtalar helst om eit tema.

Eg går ikkje rundt og seier at «eg er glad i deg» og slikt. Ein samtalar helst om eit tema.

 

Språket og tekstane

odd4

Foto: Trygve Indrelid

– Eg såg eit klipp der du snakkar om dette, om korleis kvardagsspråket seier vel så mykje som dei store erklæringane.
– Ja, og det kan vere like bra som den amerikanske varianten. Når eg skriv songar, så kan det jo vere at eg her kompenserer for det meir tilbakehaldne språket i kvardagen, og songane blir som ein hemmeleg veg, der eg kan fortelje og framheve kor glad i og knytt eg er til folk.

– Når eg skriv songar, har eg gjerne ein modell som utgangspunkt for teksten, men sjølve songen skal helst ikkje handle om denne konkrete personen. Då blir det songar til bruk i 50-årsselskap. Det skal det ikkje vere. Når ein skal nå ut til fleire, må det vere allment, og helst danne meining for dei som høyrer på.

– Eit døme?

– «Farfar i livet»-låten (Frå plata Bestevenn, 2011, red.anm.) nådde veldig gjennom. Han blir brukt i 75-årslag og i gravferder, det er eit eventyr eigentleg, heilt fantastisk kor viktig den har vorte for så mange. Tenk, der har eg sete i godstolen, tenkt, filosofert og skrive ein song, og plutseleg betyr han så mykje for mange.

Når eg skriv songar, så kan det jo vere at eg her kompenserer for det meir tilbakehaldne språket i kvardagen.

– Folk blir rørte når dei høyrer songane dine. Så tenkjer eg: Når du skriv dette, når du hentar det ut av deg sjølv, blir du rørt sjølv?
– Eh … nei. Ikkje der og då, i alle fall. Men kanskje når det viser seg at det nådde fram, då kan eg kjenne takksemd. Det du skriv, må vere eit godt svar på den meir udefinerbare kjensla av mellommenneskelege relasjonar, og kjærleik.

– Kor hentar du det frå?
– Før var eg meir oppteken av å vere smart og intelligent, kanskje bar eg på eit mindreverdskompleks. Eg tenkte at publikum var Morgenblad-lesarar. Men eg trur eigentleg ikkje det handlar om å vere korkje smart eller intelligent. Det dreier seg om å finne dei enkle orda som skildrar det viktige, det som treffer folk. Og når det treffer meg òg, ja, då er det som regel godt nok til også å treffe andre.

– Eg hadde ei interessant oppleving med forfattaren Stein Versto, som er veldig god til å skrive. Saman med Ingebjørg Bratland skulle eg skrive ein song til Grunnlovsjubileet. Eg fekk fram ei skisse som eg sende til Stein, for å høyre om ikkje han kunne kome med forbetringar på teksten. Men han svara at det kunne han ikkje: Det var vanskeleg for han å gå inn i andre sine tekstar på denne måten, sa han. Så han gjorde ikkje det. Og eg tenkte etterpå at bak ein slik liten tekst, nett som denne vesle songen, der finst ei forteljarstemme. Og grunnen til at nett teksten står som han gjer, spring ut av ei blanding av ein medviten tanke hjå forfattaren, i dette tilfellet meg, i tillegg til det umedvitne jordsmonnet som orda har vakse ut av, om du skjønar. Og eg tenkte at kanskje er teksten bra nok, kanskje det er nettopp det at dette er mitt, og at det likevel er godt nok. Denne teksten har eg skrive, og det er berre eg som kan skrive han, slik.

– Du nemner Stein Versto. Du har sett tone til tekstar av både han og Ragnar Hovland. Korleis opplever du å lage musikk til deira tekstar?
– Dei er båe gode til å skrive. Og det synest eg kjem godt fram i dei melodiane eg komponerer. Alle orda heng så himla godt saman. Når eg skriv tekstane sjølv, opplever eg stundom at ord og tone ikkje verkar saman, at dei ikkje flyt i hop. Med tekstane til Stein og Ragnar verkar det alltid!

– Stein Versto var ei leiestjerne då eg var liten. Som komponist har han hatt mykje å seie for meg. Det verkar på meg som han er veldig spirituell på ein konkret måte.

– Korleis?
– Eg har hatt opplevingar med tekstane til Stein der eg har tenkt: Dette var eit eller anna høgt, dette var kanskje litt over min liga.

– Men så har eg opplevd slikt som gjer at eg blir så utruleg glad. Når eg set meg med songen og gitaren, i det intuitivt musikalske, då opplever eg å møte tekstane på ein måte som gjer at dei får stor meining for meg. Og då er det ikkje så nøye om eg ikkje har alle dei referansane som Stein har.

– Er det likeins med tekstane til Ragnar?
– Ta til dømes teksten «Min eigen song», som sprang ut frå synet av eit vegskilt der det stod «Fare for hjort». Det vart grunnlaget for teksten, som er slik:

Eg er han som teier i skogen
Eg er han som sjeldan får svar
Eg er bror til dei byksande harar
og mårens åndelege far
Eg slår kløktige akkordar
på min eigen indre gitar

– Med Ragnar sine tekstar slår det gjerne ut i ein humoristisk, lett tone. Det kan kanskje tolkast som ironi. Men denne teksten tok eg inn i eit hjørne av melankoli, og då verka det. Det snakka. Stein og Ragnar lyfter meg veldig.

Eg er veldig glad i det inderlege. Og tydelegvis når eg fram med den òg. Musikken er ein plass der eg nettopp kan vere inderleg.

– Når eg høyrer på tekstane dine, tenkjer eg at du viser ei evne til å gå inderleg inn i det. Er ikkje nettopp det inderlege ei treffande skildring av deg?
– Jau, den skal eg ha! Eg er veldig glad i det inderlege. Og tydelegvis når eg fram med den òg. Musikken er ein plass der eg nettopp kan vere inderleg. Eg kan vere distansert og kjølig på mange frontar i livet, men akkurat i musikken … Rock eller pop: Det er inderlegheitas bransje!

– Apropos distansert og kjølig. Det er jo òg ein del av sjarmen, vil nokon seie?
– Vel. Det underspelte som ligg litt i kulturen vår. Det er unekteleg eit sjarmerande drag ved det norske. Replikken «Jasså, døkk sitt å glor» frå Flåklypa er ikkje dum, den. Slettes ikkje dum.

– Kva har oppvekstmiljøet betydd for deg på vegen mot å verte musikar?
– Eg kjem frå eit distrikt med sterke kulturuttrykk, der målrørsle og litteratur har stått sterkt. Mor og far er kulturelle leiarskikkelsar i lokalmiljøet. Eg var god i matte og naturfag på gymnaset, men det var ikkje berre realfag som hadde status heime. Eg vart i alle fall oppmuntra til å ta eit år på folkehøgskule, ikkje eit år på privatgymnas. Det ligg nokre føringar der.

– Bestemor mi var dotter til Johan K. Bojer, forfattaren. Ho var åndeleg av seg, oppteken av kunst og litteratur. I kjellaren hadde ho kapell, heldt andaktar. Og ho hadde Draumkvede-framføring heime. Ho sette kunst og musikk høgt. Ikkje pop-musikk, sjølvsagt, men klassisk! Desse haldningane smitta nok over på heile familien. Det er noko med det: Kvar på skalaen plasserer du pianoet? For mange vil ein seie det er ein hobby, fint, medan langrenn og idrettsrørsle er det som verkeleg tel. Heime hjå oss var det motsett.

 

Tru

Foto: Trygve Indrelid

– Du er oppvaksen 600 meter frå Vinje kyrkje. «Det er så vent i Vinje kyrkje» er det ein stevtone som heiter. Kan du skrive under på det? Kva forhold har du eigentleg til kyrkja?
– Eh … Lat meg sjå. Eg har vel eit slags tradisjonsforhold til henne. I Vinje kyrkje er eg både døypt, konfirmert og gift. Då trur eg ikkje det blir noko meir for min del i kyrkja på helst mange år enno. Det er likevel noko med familietilhøyrsla: Her har slekta møtst til dåp, bryllaup, gravferd gjennom mange generasjonar. Kyrkja samlar.

– Der har alle dei store hendingane funne stad?
– Ja, og så er det noko med sjølve kyrkja. Det finst mange storslåtte katedralar. Vinje kyrkje er derimot ei lita trekyrkje, men har eit spir som peikar oppover, ho som dei andre kyrkjene. Altartavla er rettnok ikkje måla av Michelangelo, men av Henrik Sørensen. Og ho er fin. Eg synest kyrkja er heimsleg og trygg, og akkurat like bra som andre kyrkjebygg.

Ankepunktet er vel om Jesus stod opp den tredje dagen, om eg trur bokstavleg på det. Eg trur vel ikkje på det. Men det veit eg jo heller ikkje.

– Men eg ser ikkje på meg sjølv som kristen. Eg er kristenmannsblod, det er eg. Men eg er ikkje kristen slik som dei som gjekk på matpakkesamling på gymnaset, og eg kjenner meg heller ikkje som del av noka misjonsrørsla. Eg har aldri gått til nattverd. Det store ankepunktet er vel om Jesus stod opp den tredje dagen, om eg trur bokstavleg på det. Eg trur vel ikkje på det. Men det veit eg jo heller ikkje.

– Kva med evig liv?
– Nei, det veit eg ikkje noko om. Eg trur ikkje på det bokstavleg. Men det er så mykje her i livet som peikar mot det religiøse likevel! Og eit samfunn utan kyrkja – var det ikkje det dei prøvde på under kommunismen, då?

– Jau, på forskjellige måtar.
– Og då tek ein samstundes bort mykje av det som gjer oss til heile menneske. Tenk på alt som er skrive om religion, all religiøs tekst og musikk: For meg er dette godt nok. Dersom ein tek bort religionen, mister menneska mykje av seg sjølv, og kan hende ligg mykje av Gud i det menneskelege.

– Og så lurar eg på om eg kunne spørje deg om noko. Det gjeld songen «Mitt hjerte alltid vanker». I siste linja heiter det: «For du er født her inne, i hjertets dype grunn». Forklar! Er det slik at den salmen seier at Jesus er fødd av oss?

Eg tenkjer at religion er ein nokså viktig del av det å vere menneske: At det er med på å skape eit utvida rom.

– Kristendomen er historisk forankra i trua på Jesus som ein historisk person, fødd i ein stall i Betlehem. Men denne inkarnasjonstanken har også ei åndeleg, menneskeleg side, der trua på Kristus får livskår i eins eige indre, og der ein ved dåpens sakrament vert eitt med Gud.

– Så i det siste verset i den salmen, der snakkar forfattaren om inkarneringa av Jesus i oss sjølve som menneske?

– Ja, det vil eg seie. Men kva tenkjer du om det sjølv, då?
– Eg tenkjer at religion er ein nokså viktig del av det å vere menneske: At det er med på å skape eit utvida rom. Eg trur det er ein viktig del av menneskelivet, og særleg når det gjeld kunst, som når du høyrer flott musikk. Bach, til dømes. Det peikar ut over trivialitetane i det menneskelege. Det spenner opp ein himmel, den religiøse dimensjonen, og då tenkjer eg at per definisjon er det åndelege der.

– Ja. Heilt einig!
– Og i og med at me har ei førestillingsevne omkring slike spørsmål – om ein i naturvitskapen då kan bevise det eller ikkje – ja, det er eigentleg litt likegyldig. Og ein annan ting: Kva slags funksjon kan denne dimensjonen fylle i liva våre? Det er i alle fall heilt utvilsamt at det gjer mennesket mykje større enn det det eigentleg er.

– Ja, eller så stort som det faktisk er?
– Ja, det kan du seie. Det gjer oss i alle fall til noko anna enn den elgen som traskar rundt i skogen. For me kan førestille oss det åndelege, me har kraft, slik som Bach eller William Goldberg som spelar eit preludium av Bach. Då er det noko anna enn tapet på veggen.

– Ja, det er det definitivt.
– Og så kan du seie at når det gjeld kyrkjebygg og all kunsten som er gjord for å peike mot det som er større enn oss: Eg er ikkje einig i at det er skapt berre for å undertrykke folk. Dessutan er det litt unødvendig å skulle ta den religiøse trua frå folk. Kvifor skal ein det? Om ein kan støtte seg til religionen, og få håp, ja, så er det greitt, og så treng ein ikkje tulle med det.

– Verdssamfunnet er midt i ein stor debatt om nettopp tru, religion og om det er grenser for kva ein kan seie, eller korleis ein kan tulle med religionen. Du seier at vi ikkje skal tulle med religionen til folk. Men kyrkja er òg ein maktfaktor som undertrykker og held nede, og som treng motstand. Kva meiner du om det?
– Eg meiner at det er unødvendig å flåse med trua til fiskarkona som har mannen sin på havet. Med barnet, som finn trøyst i trua på ein engel som passar på i mørke natta. Med dei som finn fram til trua når dei veit at dei ikkje har lenge att. Når det gjeld menneskefiendtlege lover, vald, undertrykking, krig og faenskap utøvd i religionens namn: Det er vel noko heilt anna, eller? Eg synest ikkje ein skal forstå seg i hel på det. Barbariet må kjempast ned! Når det gjeld kyrkja, så er det riktig at kyrkja treng motstand, men eg meiner også det er riktig at kyrkja skal ha motstand. Ho skal vere seig og konservativ. Kyrkja må ta seg sjølv på alvor. Ho skal trass alt representere Gud.

 

Folkemusikken

– Du vaks opp i Vest-Telemark med folkemusikk og stevtradisjon som ei religiøs skattekiste. Eg vaks jo sjølv opp i Vest-Telemark, men derimot med fest og bygdefyll og heile den tradisjonen. Men under, og parallelt, ligg den gamle arven, folkesjela, med sansen for det sakrale, det heilage, vyrdsame, det varme, gråten, stille sorg, det audmjuke – det djupt, djupt menneskelege som slår over i det transendente, det som ligg utanfor oss sjølv, men som likevel er ein del av oss.
– Det transendente, det bortanfor. Ja.

– Det er dette eg observerer hjå deg, det er dette du fremjar? Når du til dømes syng folketonen «Maria hun er en jomfru ren», og andre liknande låtar, då dreg du oss med utover oss sjølv. Kva tankar gjer du deg om det?
– Akkurat det gjer eg sjølv òg, dreg meg utover meg sjølv. Av ein eller annan grunn bit dette veldig på meg. Skal me sjå … Korleis var det verset att?

Maria hun er en jomfru ren,
Gud monne sin miskunn vise,
hun fødte en sønn foruten mén,
ham skal vi love og prise;
han har oss alle av synden løst,
han give oss trøst,
og himmeriks evige lise.

– Eg prøvar å fylgje teksten og melodien, og den vegen teksten peikar. Når eg står på scenen og skal framføre ein song, ja, så må eg liksom gje meg over til musikken, og la han føre meg dit han vil. Om det tekstlege innhaldet er for svakt, blir det vanskeleg, men når ord og tone kling godt saman, om det er god botn og det byrjar å gje resonans i meg: Det er då det verkeleg fossar over scenekanten.

– Eg har notert: «Stevjing: Er ikkje det religiøs praksis meir likt bøn enn song»?
– Du har kanskje rett i det. Ein del songformer vert meir som idrett, der ein skal nå den høgste tonen. Det som er felles for folketonen, er at han er lågmælt, introvert. Han konkurrerer ikkje.

Når Per Anders Buen Garnås spelar hardingfele, av og til når han spelar der, på sjølve åsryggen, då er det eitt eller anna som flyt ut i spelet, som er ganske stort.

– Noko kontemplativt?
– Ta hardingfelespelet, til dømes. Det er ikkje prangande, men inderleg og innettervendt. Moll og dur skapar ein ambivalens, ei spenning, ein melankoli som gjer at musikken skyt fart, at han byrjar å verke. Så har du den overflatiske reinlendar/polka-tradisjonen, då. Lett og glad. Men bortanfor der, der finst åsryggen av ein fantastisk melankoli. Når Per Anders Buen Garnås spelar hardingfele, av og til når han spelar der, på sjølve åsryggen, då er det eitt eller anna som flyt ut i spelet, som er ganske stort. Der har du ein kunst som seier noko om «hjartets djupe grunn». Og hjartets djupe grunn spenner over noko som peikar mot religionen. Det er bensin i det! Og kva ville mennesket vore utan dette? Ei kald og gruvsam verd.

 

Samfunnsengasjement

odd2

Foto: Trygve Indrelid

– Du har eit engasjement for mennesket, du snakkar om å gje livsrom og håp?
– Ja, dette har eg tenkt litt på, dette med politikk: Eg er kanskje dårleg som ikkje flaggar eit tydeleg politisk standpunkt, og seier kor eg står. Eg kjem frå eit distrikt med truga dyreartar, frå gard, eit nynorskområde. Eg kjem frå ein region der det står ein del politiske kampar. Kvifor er eg ikkje faneberar for politiske parti som vernar om desse kvalitetane i Noreg, tru?

– Vår mann i Senterpartiet, er det det du seier?
– Ja, til dømes. Det blir likevel litt gale, men kanskje folk ser og kjenner att grunnhaldninga som skin igjennom, og som slik viser kva slags verdiar eg har. Og kanskje må eg seie at det får vere bra nok?

– Og det minner meg på eit anna tema som eigentleg engasjerer meg.

– Ja, køyr på!
– Eg er utruleg heldig som har eit liv der eg kan få utløp for heile meg. I samfunnet vårt i dag blir alt så segregert. Ta til dømes dagens snikkarar: Dei har eit mykje sterkare forhold til gipsplater enn til treverk.

– Ja, og drill?

– Og drill. Alt er så lettvint i dag. Ein snikkar i gamle dagar brukte heile seg, han. Gamle hus vart dekorerte med vakre utskjeringar, fint utførte detaljar. For var du smed eller snikkar eller liknande, ja, då var du ikkje berre det, men òg kunstnar. Det kunstnariske kom ut i handverket, i det daglege arbeidet. Dette er borte. Og då slår det meg at det er mange som brukar lykkepiller og slikt. Det har blitt så trongt å vere menneske, så spesialisert. Me får ikkje brukt heile oss.

– Eg ser det òg i skulen. Der vektlegg ein norsk, engelsk og matematikk, for det etterspør framtidssamfunnet, blir det sagt. Men det er ikkje heilt riktig. For samfunnet treng alle moglege variantar, treng heile repertoaret. Og då synest eg det er merkeleg at vi legg vekt på ein så liten og avgrensa del av samfunnsområda. Det er eg sikker på ikkje er heilt riktig.

– Kva slags politikkområde engasjerer deg ikkje?
– Eg er litt engasjert i det meste. Men når det kjem til stykket, er den neste plata mi og til salt i maten det einaste feltet der eg verkeleg gjer ein innsats. Der er eg skikkeleg god. Som dei fleste andre. Så politikarar og journalistar som driv dette samfunnsmaskineriet framover, forhåpentlegvis i rett lei, skal ha all respekt frå meg.

– Du har sagt i eit intervju i Dagbladet at din største ambisjon er å møte lyttaren. Du fortel i det same intervjuet at du har runda 40, og at då du kom ut med plata November, var det litt som å vere i bryllaup og slå på glaset for å halde tale. Og då er eg spent: Kva er det Odd Nordstoga ynskjer å seie no?
– Huff, ja, nei, eg har ikkje …

– Eg skal ikkje truge deg opp etter veggen med spørsmålet. Men det er eit naturleg spørsmål å stille, er det ikkje?
– Ja, det skjønar eg. Då må eg svare på to måtar. På ein måte er det så enkelt som det at eg prøver å skrive gode låtar: Eg er ein låtskrivar som prøver å finne den gode låten. Og ein god låt er ein god låt, det er så enkelt som det.

– Er det så enkelt?
– Ja.

– Og så ynskjer eg å finne min plass i verda. Eg skriv ein låt, om noko, og ser om det er andre som har det på same måten som eg. Det blir til at ein forklarar seg sjølv på eit vis. Eg skriv ein låt, og syng ein song for å uttrykke tilværet. Og så har du dei songane som til dømes «Bestevenn» og «Farfar i livet». Her skriv eg om å vere glade i kvarandre, og eg ynskjer å heie på det fellesskapet.

– Dette er noko av det du gjev?
– Ja, det trur eg. Det er kanskje det.

– Det ligg ei omsorg i det?
– Ja. Det er det å heie på det gode. Men det dreier seg òg om å få til ein god låt.

– Den varmen som breier om seg, den gleda som breier seg gjennom det du gjer: Har det ein verdi i seg sjølv?
– Ja. Og eg tenkjer det er kjempeviktig for dei av oss som driv med musikk: formidle glede, noko som svingar. Den livsfremjande gleda er i seg sjølv verdt 5000 Rolls Royce! Det gjeld anten me snakkar om Bruce Springsteen eller Bach! Det er så flott når det er feiring og trøkk!

– Ja! Men det narsissistiske må vel òg freiste?
– Det kan vere det i ønsket om å bli kjent. Det å bli kjent for å bli kjent er det vonde barnet. Grunnen til at eg har nådd ut med songane mine, er at eg heile tida har lagt vekt på sjølve musikken og innhaldet i den. Det synest eg er eit edelt arbeid, og eg er stolt av det òg.

 Folk blir populære fordi dei har gjort noko som betyr noko for folk. Eg ynskjer å formidle noko. Kanskje eg også kan vere med på å gjere himmelen litt større?

– Kva er djupagendaen i livet ditt?
– Kva eg vil seie til samfunnet, er eit vanskeleg spørsmål. Eg har alltid lyst til å treffe med ein hit. Og det er fantastisk i seg sjølv å vere trubadur! Om eg sa noko viktig for menneskeslekta eller om det berre vart visvas – ja, det er kanskje ikkje så viktig. Men ettersom eg faktisk vert lytta til, er det viktig for meg å formidle ei viss haldning til samfunnet og livet, ei haldning som kanskje kan vere til det positive.

– Og er du ein god trubadur, då blir du kanskje han som lagar dei songane som andre kan knyte seg til, songar som kan vere til trøyst, til forklaring, og som folk kan kjenne seg heime i. Og det er også rolla som trubadur, å gje dette. Er du berre oppteken av platesal eller å vere populær, då skriv du deg ut på sidelinja. Folk er ikkje interesserte i ein populær artist. Folk blir populære fordi dei har gjort noko som betyr noko for folk. Eg ynskjer å formidle noko. Kanskje eg også kan vere med på å gjere himmelen litt større?

Foto: Trygve Indrelid

 

Odd Nordstoga

  • Fødd i 1972.
  • Oppvaksen på Plassen i Vinje, bur i dag i Oslo.
  • Gift med Hilde Marit Elverum Kvile. Far til Ludvik, Margit og Signe.
  • Utdanning: Voss Folkehøgskule, Bergen lærarhøgskule, musikklina.
    Something Odd (1997), Solreven (1998), Nordstoga (2000), Blåmann Blåmann (2001), Nivelkinn (2002), Luring (2004), Heim te Mor (2006), Pilegrim (2008), Strålande Jul (2009), November (2010), Bestevenn (2011), Heimafrå (2013).
  • Prisar: Spellemannprisen fleire gonger, Årets spellemann (2004), Prisen for god offentleg språkbruk (2004), Vinje kommunes kulturpris (2004), Telemark fylkeskommunes kulturpris (2005), Årets nynorskbrukar (2014), Årets bygdeprofil (Nationen 2014).
  • Andre prosjekt: Linus i Svingen (NRK), Tryllefløyta, Storegut, Eg og Edith.

 
 
 

Advertisements