Lesninger 31. søndag i det alminnelige kirkeår år C

Arbre Lac du HeronSakkeus i treet vekkjer minner frå søndagsskulen. Sakkeus som sit i toppen av eit tre, og Jesus som kjem gåande med sitt vesle fylgje. Den djupe lillafargen på flanellografen har liksom etsa seg inn på netthinna, og saman med det den djupe sympatien og identifiseringa med denne lille mannen med så stort eit mot.

For historia om Sakkeus grip inn i barnesjela. Dels av di Sakkeus liksom sprenger dei konforme rammene og går så langt i å prøve å få kontakt med Herren. Del fordi Jesus utan vidare ganske enkelt stoppar opp og ser Sakkeus. «Skund deg ned, Sakkeus.»

Kva er det i denne historia som barnesjela er så vár for? Eg trur det er den uavkorta venskapen som Jesus viser Sakkeus. Her er inga krav om bot og betring, ikkje kritikk av livsførsel og snuskete vandel. Det er berre denne enkle bodskapen: «I dag tek eg inn hjå deg!»

Barnesjela er uendeleg var for ei utstrakt hand. Det er me vaksne som vert kyniske, som mistrur og som reserverar oss. Me er store, me veit betre. Kan hende er det difor Sakkeus vert omtala som liten av vekst. Som om det ligg løynd ein bodskap til oss andre: Når Gud kjem deg i møte kallar han deg til å vere truskyldig, som eit lite born.

Me trur så lett at Gud har ein dobbel agenda. At bak ord om kjærleik og miskunn lurar det straff og dom. Men er dette den Gud som skriftene vitnar om? «Du elskar alt som er til», seier Visdomens bok, og «miskunner deg over alle». «Korleis skulle du kunne skape noko du hata?» «Men du lar alle ting bestå, Herre, for dei er dine, og du elskar alt som lever.» (Visd. 11 ff.)
Dette gjeld òg Sakkeus. For Guds skapning er Guds ven. Dei manglane som Sakkeus lid under står ikkje til hinder for Guds venskap. Og det er nett dette som er nykelbodskapen i det kristne evangelium. Heile frelsesverket spring ut av og fullendast i venskap. I brotet mellom Gud og menneske spring det samstundes fram ein plan som leier fram mot den endelege forsoninga: «Eg kallar dykk ikkje lenger tenarar, men vener» seier Kristus (Joh 15,15).

Men kva med boda, kan me innvende? Ligg det ikkje over oss at me skal tene, at me skal yte? Ja, kva er Kristi ultimate bod? Berre dette eine: «Elsk kvarandre» (Joh. 15,16). Den skotske filosofen John Macmurray kallar dette bodet for noko som minner om ein slags guddommelig ironi: «Eg gjev dykk eit bod: ver vener!» Bodet kling av plikt, men bodet sitt innhald, venskapen, kan berre levast ut fritt. Det er ikkje slik, seier Macmurray, at hyllinga av venskapen er noko som særpregar kristentrua. Venskap vert høgt skatta alle stader. Det unike ligg i at venskapen har ein så elevert plass i det kristne evangelium. Venskapen er sjølve midtpunktet og hjarta i livet, som alt anna står i eit relativt forhold til.

Så kva gjer dette med oss, som kristne? Det kallar oss til eit livsprogram som utfordrar oss sjølve. For å by på venskap er å by på seg sjølv. Og det er me ikkje alltid like opne for. Det kostar å opne seg for omverda. Det kostar å skulle kome menneske rundt oss i møte med det same sinnelag som Kristus viser i møte med Sakkeus.

Det er dette pave Frans stadig utfordrar oss truande på. Han ynskjer å sjå meir av det aktive, opne initiativet der kyrkjas kvinner og menn strekker ut ei hand til dei mange Sakkeus’ane som ventar utolmodig der ute: «Me trenger å lære kvarandre å kjenne, seier pave Frans, me treng å lyde til kvarandre og forbetre vår kjennskap til verda som omgjev oss».

Og om me synst dette vert for vanskeleg og for utfordrande, og om me er freista å trekke handa tilbake, ja då er det kanskje berre ein ting å gjere. Då er det kanskje me som må klatre opp att i morbærtreet og vente på at Jesus kjem forbi, slik at me på nytt opplever den venskapen som sprenger grensene og set oss fri?

Advertisements